Próba wędrownicza od podstaw

PRÓBA WĘDROWNICZA OD PODSTAW

Przychodzi taki czas, kiedy przed harcerką czy harcerzem starszym, którzy osiągają wiek wędrowniczy, staje wyzwanie w postaci próby wędrowniczej. Brak opisanych zasad konstruowania prób i różne interpretacje metodyki wędrowniczej sprawiają, ze wiele osób podchodzi do niej z dużą rezerwa. Dlatego postanowiłem przybliżyć kandydatom na wędrowników istotę wędrownictwa, opisać sposób doboru opiekuna oraz wyjaśnić podstawowe zasady konstruowania próby.

ISTOTA WĘDROWNICTWA

Kiedy osiągasz wiek lat szesnastu, na twojej drodze harcerskiej przychodzi czas zmian. Jesteś już prawdopodobnie ukształtowanym harcerzem czy harcerką, masz swój własny system wartości, który stale doskonalisz. Po okresie, w którym to rodzice czy starsi druhowie mówili ci, co jest w porządku, a co nie, zaczynasz samodzielnie poszukiwać swojego miejsca w otaczającym świecie, podejmować własne decyzje, dokonywać samodzielnych wyborów. Zapewne już od jakiegoś czasu miewasz chwile, kiedy zastanawiasz się, jaki/jaka naprawdę jesteś, jak postrzegają cię inni ludzie, jakie pole działania masz przyjąć za swoje. Zaczynasz powoli układać wizję przyszłego życia. Takie przemyślenia to początek wędrówki w dorosłe życie. W tej wędrówce może ci pomóc harcerstwo.
Wędrownicy to nie tylko grupa wiekowa w harcerstwie, odznaczającą się fajnym naramiennikiem, wędrownictwo jest ruchem i ideą, pomagającą właśnie takiemu człowiekowi jak ty we wkraczaniu w dorosłość. Ten trudny etap staje się łatwiejszy, kiedy otrzymujesz wsparcie innych ludzi - rówieśników i przyjaciół. W ten sposób, grupa wędrowników może dzielić się ze sobą swoimi przemyśleniami, problemami, doświadczeniami, może być paczką na dobre i na złe.

OPIEKUN PRÓBY

Każdy wędrownik, rozpoczynając próbę, może wybrać sobie opiekuna. Jest to zazwyczaj osoba starsza, bardziej doświadczona życiowo, z którą masz dobry kontakt, z którą możesz szczerze rozmawiać, zwierzyć się ze swoich problemów. Zadaniem opiekuna jest poznanie ciebie i pomoc w zmaganiach z myślami, decyzjami, działaniami - jest on współtowarzyszem twojej wędrówki. Idealny opiekun próby to przyjaciel, do którego możesz zwrócić się z każdym problemem, nie tylko w sprawach harcerskich. Harcerzem się jest cały czas, harcerstwo łączy się z codziennym życiem, więc i codzienne problemy stają się problemami harcerskimi.
Charakterystyczną cechą wędrowników jest twórczy niepokój i stałe dążenie do odkrywania nowych horyzontów, nie tylko w harcerstwie, ale na każdej innej płaszczyźnie: szkoły, rodziny, sfery uczuć, stosunków międzyludzkich, kontaktów społecznych. Czasem twoim opiekunem próby staje się osoba inna niż ta zapisana w karcie próby. Bywa, że los zsyła na twoją drogę ludzi, którzy pomagają ci zmierzyć się z jakimś wyzwaniem, czy to w wykonaniu konkretnej pracy, czy to służąc radą, czy choćby mankietem, w który możesz się wy- płakać. Mając u boku taką osobę, wędrownik odkrywa w sobie i w innych nowe cechy, zaczyna spostrzegać nowe wymiary życia społecznego, poznaje ludzi, kształtuje swoje opinie.

NA CZYM BUDOWAĆ SWOJĄ PRÓBĘ?

Znakiem charakteryzującym wędrowników jest wędrownicza wa- tra - płomienie na skautowym stosie ogniskowym ustawionym na tzw. długie palenie. Symbolika watry określa kierunek dążeń wędrow- nika.
Trzy płomienie symbolizują:
* Siłę ducha - czyli cechy osobowe wędrownika: jego sposób bycia, kształtowania swojej świadomości, podejścia do życia codziennego, zmagania się z przeciwnościami losu, poszukiwania odpowiedzi na zadawane sobie pytania. To także kształtowanie charakteru, dążenie do prawdy, dobra i piękna oraz życie w zgodzie z wyznawaną religią.
* Siłę rozumu - czyli dążenie wędrownika do wiedzy, rozwijanie intelektu, działanie na rzecz poszerzania swojego rozumienia otaczającego świata, m.in. przez naukę, studia, pogłębianie zainteresowań, kontakty z ludźmi, którzy mogą nas czegoś nauczyć, coś nam przekazać, studiowanie różnych materiałów, czytanie książek... Wszystko to pomoże nam dotrzeć do prawdy życiowej.
* Siłę ciała - czyli dbałość o swoje ciało i tężyznę fizyczną, nie tylko przez sport czy zdrowy styl życia, ale także unikanie używek (nałogów). Człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga, więc powinien mieć szacunek do własnego ciała i dbać o ten dar należycie, niczym o świątynię, w której przecież znajduje się nasz duch... Jak mówi przysłowie: w zdrowym ciele zdrowy duch.

Płomienie mają swe źródło w trzech polanach dających im energię, które symbolizują:
* Służbę - czyli czynną postawę wobec otoczenia oraz organizacji, stałą gotowość do niesienia pomocy i bycia pożytecznym dla innych ludzi. Każdy wędrownik poszukuje swojego stałego pola służ- by. Może to być hobby, wolontariat, forma aktywności zawodowej. Nie zapominajmy, że niezależnie od wykonywanej pracy, jesteśmy "trybikami machiny", które spełniają swoje małe, ale ważne zadanie.
* Szukanie swego miejsca w społeczeństwie - czyli próba znalezienia odpowiedniej dla siebie grupy społecznej, w której będzie- my się dobrze czuli i mogli się rozwijać. Jest to także poszukiwanie miejsca, które umożliwi wykorzystywanie swoich umiejętności, np. przez wybór szkoły kształcącej w kierunku odpowiadającym naszym predyspozycjom.
* Praca nad sobą - czyli nieustanne dążenie do wyzbycia się swoich słabości i zwalczanie wad. Ale człowiek ma, oprócz słabości i wad, także cechy pozytywne, które powinien pielęgnować i rozwijać tak, aby być pożytecznym dla bliźnich.

Zielone tło naramiennika przypomina, że wędrówka po zagadnieniach i tematach z zakresu różnorodnych dziedzin ludzkiej aktywności odbywa się na ścieżce harcerskiego życia, pełniej przygód.

BUDOWANIE PRÓBY

Kiedy już wiesz, na czym polega wędrownictwo, i znasz kierunki dążeń wędrownika, możesz przystąpić do konstruowania swojej próby.

1) Próba charakteru
Najprostszym sposobem jej budowania jest analiza swojej osobowości. W wolnej chwili weź kartkę i długopis i sporządź tabelkę. W jednej kolumnie wypisz swoje wady, a w drugiej zalety. Najłatwiej będzie ci ich poszukiwać, wspomagając się symboliką watry. Spośród cech, które wypisałeś/aś, wybierz te, które twoim zdaniem są najistotniejsze: wady, które sprawiają ci najwięcej kłopotu, i zale- ty, które są potencjałem do zrobienia czegoś dobrego.
Kiedy już zdecydujesz, na czym chcesz się skupić, pomyśl nad formą pracy nad każdą z wybranych cech charakteru. Pamiętaj, że forma musi być ograniczona czasowo, tak by można było stwierdzić postęp w pracy nad daną cechą. Wiadomo, że czasem trzeba poświęcić kilka lat lub nawet całe życie, aby się wyzbyć swojej słabości. Wystarczy, że podejmiesz konkretne działanie rozpoczynające ten proces. Forma pracy nad sobą, którą wybierzesz, musi być wymierna. Abyś nie zniechęcił/a się podczas realizacji zadania, przyda ci się zastrzyk motywacji. Stwierdzasz, na przykład, że masz problem z systematycznością. Ustal więc zadanie, które będzie wymagało od ciebie systematyczności. Aby je wykonać w odpowiednim czasie, załóż sobie, że za każde odstępstwo od przyjętego terminarza zrobisz rzecz, której nie lubisz.
Przykładowe zadanie może mieć następujący zapis: przez okres próby będę prowadził/la dziennik spraw do załatwienia. Za każdą niewykonaną sprawę pozmywam naczynia. Takie zadanie spełnia wymagania pracy nad sobą: jest formą pracy nad niesystematycznością (dziennik), jest wymierne (przez okres próby), ma element motywacyjny (zmywanie naczyń). W analogiczny sposób można opracować zadania dotyczące pracy nad innymi cechami charakteru.

2) Wyczyn
W próbie wędrowniczej należy także uwzględnić bardzo ważną rzecz, jaką jest wyczyn.
Wyczyn jest czymś, co stoi na granicy możliwości wędrownika, zadaniem, które będzie trudne do wykonania, ale jego zrealizowanie pozwoli przekroczyć pewną barierę. Przykładowe zadanie: przejdę 100 km. Spełnia ono symbolikę watry (siła ciała). Tak naprawdę nie wiemy, czy uda nam się wykonać to zadanie, przejść dystans 100 km. Ale liczy się chęć, postawienie sobie wyzwania. Jeśli nie uda się przejść tego dystansu, to trudno. Ważne, że spróbowaliśmy i teraz wiemy, na ile nas stać. Jeśli zaś uda się sprostać wyzwaniu, to jakże wielką satysfakcję będziemy mieli. Niezależnie więc od wyniku zadania, wzbogaci nas ono o pewne doświadczenie, da satysfakcję ze sprostania wyzwaniu lub poznanie swoich możliwości. Niemniej jednak niezwykle istotne jest, by dołożyć wszelkich ~ starań, by zadanie zostało zrealizowane. Wyczyn ma udowodnić, ~ że jesteśmy w stanie pokonać własne słabości i realizować założone cele.

3) Praca wędrownicza
Wyjdź w świat, zobacz, pomyśl, pomóż. czyli działaj - brzmi dewiza wędrowników. Ciekawość świata i ludzi, otwartość i gotowość do służby są istotą wędrowniczej pracy, a ważnym jej elementem jest podejmowanie służby na rzecz środowiska. Takie zadanie powinno się znaleźć w próbie wędrowniczej. Każda próba powinna też zawierać zadanie pogłębiające wiedzę lub doświadczenie wędrownika z dziedziny harcerstwa, zadanie z zakresu zobowiązań zawartych w Kodeksie wędrowniczym, zadanie, które będzie wymagało zinterpretowania lub odkrycia jakiejś prawdy harcerskiej lub wędrowniczej. Np. może być to przeprowadzenie zajęć na temat idei harcerstwa lub wędrownictwa w charakterystycznej dla wędrowników formie lub napisanie artykułu o bohaterze z historii harcerstwa.

PODSUMOWANIE
Aby skutecznie skonstruować próbę, należy po pierwsze dowiedzieć się, na czym polega idea wędrownictwa. Następnie znaleźć odpowiedniego opiekuna próby. Kolejnym krokiem jest wspólna z opiekunem analiza swoich cech charakteru, wybór form pracy nad nimi z uwzględnieniem wyznaczników wędrowniczej watry. Później pozostaje wykonywanie zadań, dochodzenie do wniosków, poszukiwanie, doświadczanie, w końcu podsumowanie z opiekunem próby. (Należy pamiętać, że osoby, które wstępują do ZHP w wieku wędrowniczym, uzupełniają próbę wędrowniczą o próbę harcerza/harcerki).
W przypadku pomyślnej realizacji wszystkich wymienionych etapów i zamknięcia próby z wynikiem pozytywnym pozostaje oczekiwanie na uroczyste nadanie naramiennika i tym samym na włączenie do grona pełnoprawnych wędrowników w drużynie.

pwd. Piotr Kucharczyk
13 Białostocka Drużyna Wędrownicza „Czarna Trzynastka” im. Józefa Grzesiaka „Czarnego”



Patrz także: